تبلیغات
سخن گو - جامعه و حکومت

جامعه و حکومت

هیچ گروه از گروه ها و هیچ ملتى از ملتها را نمى یابیم كه بدون سرپرست  زندگى كرده و باقى مانده باشند؛ براى اینكه گریزى از آن در امر دین و دنیا نیست. 113 - امام رضا (ع)

هر طور باشید همانگونه بر شما حکومت می شود . 107 - حضرت رسول (ص)

هركه حكومتش ستمگر باشد ، دولتش‏ زوال می پذیرد . 108 - امام علی (ع)

عدالت ، حفاظ دولتهاست. 114 - امام على (ع)

خداوند عزوجل بر پیشوایان عادل واجب كرده كه سطح زندگى خود را با مردم ناتوان برابر كنند تا فقیر را فقرش برآشفته نكند . 129- امام علی (ع)

مبادا بپنداری حكومتی كه به تو سپرده شده است یك شكار است كه به چنگت افتاده ، خیر ، امانتی بر گردنت گذاشته شده است و مافوق تو از تو رعایت و نگهبانی و حفظ حقوق مردم را می خواهد . تو را نرسد كه به استبداد و دلخواه در میان مردم رفتار كنی . 131- امام علی (ع)

هركس‏ از میان گروهى‏ مردى را به كار گمارد در حالى كه در بین آنها خداپسندتر از او وجود دارد ، به خدا و رسول او و مؤمنان خیانت كرده ‏است . 109 - حضرت رسول (ص)

هدایایى كه به كارگزاران داده مى شود ، همگى حرام است . 111 - حضرت رسول (ص)

بر امّت خویش ، نه از فقر ، که از برنامه ریزى نادرست بیم دارم . 118 - حضرت رسول (ص)

فرازهایی از عهدنامه ای
كه حضرت علی (ع) براى مالك اشتر نخعى رحمه الله نوشتند ، (هنگامى كه او را
درسال 39 هجرى حاكم مصر و توابع آن نمودند)

1- با همه دوست و مهربان باش . مبادا هرگز چون حیوان شكاری باشی كه خوردن آنان را غنیمت دانی ، زیرا مردم دو دسته ‏اند ، دسته ‏ای برادر دینی تو و دسته دیگر همانند تو در آفرینش می‏باشند .

2- بر بخشش دیگران پشیمان مباش و از كیفر كردن شادی مكن .  از خشمی كه میتوانی از آن رها گردی شتاب نداشته باش . به مردم نگو به من فرمان داده اند و من نیز فرمان می‏دهم پس باید اطاعت شود ، كه اینگونه خود بزرگ بینی دل را فاسد و دین را پژمرده و موجب زوال نعمت‏هاست . اگر با مقام و قدرتی كه داری دچار تكبّر یا خود بزرگ بینی شدی ، به بزرگی حكومت پروردگار كه برتر از تو است بنگر كه تو را از آن سركشی نجات می‏دهد و تند روی تو را فرو می‏ نشاند و عقل و اندیشه ‏ات را به جایگاه اصلی باز می‏گرداند .

3- دوست داشتنی ‏ترین چیزها در نزد تو در حق میانه ‏ترین و در عدل فراگیرترین و در جلب خشنودی مردم گسترده ‏ترین باشد ، كه همانا خشم عمومی مردم ، خشنودی خواص را از بین می‏برد ، امّا خشم خواص را خشنودی همگان بی ‏أثر می‏كند . خواصّ جامعه ، همواره بار سنگینی را بر حكومت تحمیل می‏كنند ، زیرا در روزگار سختی یاری شان كمتر و در اجرای عدالت از همه ناراضی ‏تر و در خواسته ‏هایشان پافشارتر و در عطا و بخشش‏ها كم سپاس‏تر و به هنگام منع خواسته‏ ها دیر عذر پذیرتر و در برابر مشكلات كم استقامت‏ تر می‏باشند. در صورتی كه ستون‏های استوار دین و اجتماعات پرشور مسلمین و نیروهای ذخیره دفاعی عموم مردم می‏باشند ، پس به آنها گرایش داشته و اشتیاق تو با آنان باشد .

4-
 هرگز نیكو كار و بدكار در نظرت یكسان نباشند ، زیرا نیكوكاران در نیكوكاری بی‏ رغبت و بدكاران در بد كاری تشویق می‏گردند ، پس هر كدام از آنان را بر أساس كردارشان پاداش ده . بدان ای مالك هیچ وسیله ‏ای برای جلب اعتماد والی به رعیّت بهتر از نیكوكاری به مردم و تخفیف مالیات و عدم اجبار مردم به كاری كه دوست ندارند ، نمی‏باشد ، پس در این راه آنقدر بكوش تا به وفاداری رعیّت ، خوشبین شوی ، كه این خوشبینی رنج طولانی مشكلات را از تو بر می‏دارد ، پس به آنان كه بیشتر احسان كردی بیشتر خوشبین باش ، و به آنان كه بد رفتاری كردی بد گمان‏تر باش . آداب پسندیده ‏ای را كه بزرگان این امّت به آن عمل كردند و ملّت اسلام با آن پیوند خورده ، و رعیّت با آن اصلاح شدند بر هم مزن ، و آدابی كه به سنّت‏های خوب گذشته زیان وارد می‏كند ، پدید نیاور ، كه پاداش برای آورنده سنّت ، و كیفر آن برای تو باشد كه آنها را در هم شكستی. با دانشمندان ، فراوان گفتگو كن ، و با حكیمان فراوان بحث كن ، كه مایه آبادانی و اصلاح شهرها ، و برقراری نظم و قانونی است كه در گذشته نیز وجود داشت .

5- از میان مردم ، برترین فرد نزد خود را برای قضاوت انتخاب كن ، كسانی كه مراجعه فراوان ، آنها را به ستوه نیاورده و برخورد مخالفان با یكدیگر او را خشمناك نسازد ، در اشتباهاتش پافشاری نكند ، و بازگشت به حق پس از آگاهی برای او دشوار نباشد ، طمع را از دل ریشه كن كند ، و در شناخت مطالب با تحقیقی اندك رضایت ندهد، و در شبهات از همه با احتیاطتر عمل كند، و در یافتن دلیل اصرار او از همه بیشتر باشد، و در مراجعه پیاپی شاكیان خسته نشود ، در كشف امور از همه شكیباتر ، و پس از آشكار شدن حقیقت ، در فصل خصومت از همه برنده ‏تر باشد ، كسی كه ستایش فراوان او را فریب ندهد، و چرب زبانی او را منحرف نسازد و چنین كسانی بسیار اندكند.پس از انتخاب قاضی، هر چه بیشتر در قضاوت‏های او بیندیش ، و آنقدر به او ببخش كه نیازهای او بر طرف گردد ، و به مردم نیازمند نباشد ، و از نظر مقام و منزلت آنقدر او را گرامی دار كه نزدیكان تو ، به نفوذ در او طمع نكنند ، تا از توطئه آنان در نزد تو در أمان باشد . در دستوراتی كه دادم نیك بنگر كه همانا این دین در دست بدكاران اسیر گشته بود ، كه با نام دین به هوا پرستی پرداخته ، و دنیای خود را به دست می‏آوردند .

6-
 هرگز تلاش و رنج كسی را به حساب دیگری نگذاشته و ارزش خدمت او را ناچیز مشمار ، تا شرافت و بزرگی كسی موجب نگردد كه كار كوچكش را بزرگ بشماری ، یا گمنامی كسی باعث شود كه كار بزرگ او را ناچیز بدانی .

7- 
در امور كارمندانت بیندیش و پس از آزمایش به كارشان بگمار . با میل شخصی و بدون مشورت با دیگران آنان را به كارهای مختلف وادار نكن ، زیرا نوعی ستمگری و خیانت است . كارگزاران دولتی را از میان مردمی با تجربه و با حیا ، از خاندان‏ های پاكیزه و با تقوی ، كه در مسلمانی سابقه درخشانی دارند انتخاب كن ، زیرا اخلاق آنان گرامی ‏تر ، و آبرویشان محفوظ تر ، و طمع و روزی‏ شان كمتر ، و آینده نگری آنان بیشتر است . سپس روزی فراوان بر آنان ارزانی دار ، كه با گرفتن حقوق كافی در اصلاح خود بیشتر می‏كوشند ، و با بی‏ نیازی ، دست به اموال بیت المال نمی‏زنند ، و اتمام حجّتی است بر آنان اگر فرمانت را نپذیرند یا در امانت تو خیانت كنند . سپس رفتار كارگزاران را بررسی كن ، و جاسوسانی راستگو ، و وفا پیشه بر آنان بگمار ، كه مراقبت و بازرسی پنهانی تو از كار آنان ، سبب امانت داری ، و مهربانی با رعیّت خواهد بود . از همكاران نزدیكت سخت مراقبت كن و اگر یكی از آنان دست به خیانت زد ، و گزارش جاسوسان تو هم آن خیانت را تأیید كرد ، به همین مقدار گواهی قناعت كرده او را با تازیانه كیفر كن ، و آنچه از اموال كه در اختیار دارد از او  پس گیر ، سپس او را خوار دار و خیانتكار بشمار و طوق بد نامی به گردنش بیفكن .

8 - بخشی از وقت خود را به كسانی اختصاص ده كه به تو نیاز دارند ، تا شخصا به امور آنان رسیدگی كنی و در مجلس عمومی با آنان بنشین و در برابر خدایی كه تو را آفریده فروتن باش و سربازان و یاران و نگهبانان خود را از سر راهشان دور كن تا سخنگوی آنان بدون اضطراب در سخن گفتن با تو گفتگو كند ، من از رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و سلّم بارها شنیدم كه می‏فرمود:( ملّتی كه حق ناتوانان را از زورمندان ، بی اضطراب و بهانه‏ ای باز نستاند ، رستگار نخواهد شد) پس درشتی و سخنان ناهموار آنان را بر خود هموار كن ، و تنگ خویی و خود بزرگ بینی را از خود دور ساز تا خدا درهای رحمت خود را به روی تو بگشاید ، و تو را پاداش اطاعت ببخشاید ، آنچه به مردم می‏بخشی بر تو گوارا باشد و اگر چیزی را از كسی باز می‏داری با مهربانی و پوزش خواهی همراه کن .

9 - مبادا هرگز با خدمت‏هایی كه انجام دادی بر مردم منّت گذاری ، یا آنچه را انجام داده ‏ای بزرگ بشماری ، یا مردم را وعده‏ ای داده ، سپس خلف وعده نمایی . منّت نهادن ، پاداش نیكوكاری را از بین می‏برد و كاری را بزرگ شمردن نور حق را خاموش گرداند ، و خلاف وعده عمل كردن ، خشم خدا و مردم را بر می‏ انگیزاند كه خدای بزرگ فرمود: دشمنی بزرگ نزد خدا آن كه بگویید و عمل نكنید .

10 - 
همانا زمامداران را خواص و نزدیكانی است كه خود خواه و چپاول گرند و در معاملات انصاف ندارند ، ریشه ستمكاریشان را با بریدن اسباب آن بخشكان و به هیچ كدام از اطرافیان و خویشاوندانت زمین واگذار مكن . به گونه‏ ای با آنان رفتار كن كه قرار دادی به سودشان منعقد نگردد كه به مردم زیان رساند، مانند آبیاری مزارع، یا زراعت مشترك، كه هزینه‏ های آن را بر دیگران تحمیل كنند، در آن صورت سودش برای آنان، و عیب و ننگش در دنیا و آخرت برای تو خواهد ماند . حق را به صاحب حق ، هر كس كه باشد ، نزدیك یا دور ، بپرداز ، و در این كار شكیبا باش ، و این شكیبایی را به حساب خدا بگذار ، گر چه اجرای حق مشكلاتی برای نزدیكانت فراهم آورد ، تحمّل سنگینی آن را به یاد قیامت بر خود هموار ساز و هر گاه رعیّت بر تو بد گمان گردد ، عذر خویش را آشكارا با آنان در میان بگذار و با این كار از بدگمانی نجاتشان ده ، كه این كار ریاضتی برای خود سازی تو ، و مهربانی كردن نسبت به رعیّت است ، و این پوزش خواهی تو آنان را به حق وامی‏دارد .

جهت ملاحظه متن عهد نامه به
اینجا مراجعه فرمایید.

چهار چیز باعث شکست دولت ها می شود: ضایع کردن اصول و سرگرم شدن به فروع و به کار گماردن آدم های پست و کنار گذاردن انسان های فاضل . 145 
امام علی (ع) 

آن روز که به شهر شما آمدم ، با این لباس پشمی و مرکب سواری و کوله بارم آمدم . اگر روزی که خواستم از شهر شما بروم ، بیش تر از آن چه با خود داشتم بردم از خیانت کارانم . 146 - امام علی (ع)

مردم ، به دولتمردان خود شبیه ترند تا به پدرانشان . 127-
امام علی (ع)

مردم از نظر حقوق با هم برابرند .
121- امام علی (ع)

هلاک پیشینیان شما از آنجا بود که دزد معتبر را رها نموده و دزد ضعیف را مجازات می کردند .
198-
حضرت رسول (ص)

نوک قلم ها را تیز کنید ، سطرها را نزدیک هم قرار دهید ، مطالب اضافی را حذف کنید و از زیاده روی در نوشتن بپرهیزید ، زیرا اموال مسلمانان تحمل ضرر و زیان را ندارد . 43 - امام علی (ع) 

تا زمانى كه مردم امر به معروف و نهى از منكر نمایند و در كارهاى نیك و تقوا به یارى یكدیگر بشتابند ، در خیر و سعادت خواهند بود ، اما اگر چنین نكنند ، بركت ها از آنان گرفته شود و گروهى بر گروه دیگر سلطه پیدا كنند نه در زمین یاورى دارند و نه در آسمان .  115 -
حضرت رسول (ص)

مردم آنگاه كه ظالم را ببینند و او را باز ندارند ، انتظار مى‏رود كه خداوند همه را به عذاب خود گرفتار سازد .
125 -
حضرت رسول (ص)

سه چیز است كه همه مردم به آنها نیاز دارند . امنیّت ، عدالت و آسایش . 48 - امام صادق (ع
)

کسى که اوضاع و احوال زمان خود را بشناسد ، مورد هجوم حوادث ناگوار قرار نمی گیرد . 6 - امام صادق(ع)

هنگامى که خداوند بخواهد ملتى را نابود کند ، رباخوارى در میان آنان رواج می‏یابد . 99 - امام صادق (ع)

هیچ امتی رستگار نمی شود ، مگر این كه در آن جامعه ضعیف بتواند بدون لكنت و ترس حق خود را از قوی (ظالم) بگیرد . 72 - امام علی (ع)

پایدارى زندگى به برنامه‏ ریزىِ درست و وسیله رسیدن به آن مدیریت صحیح است ، 9- امام علی (ع
)
 
سوء تدبیر (مدیریت غلط ) ، كلید فقر است.
195- امام علی(ع)
                                                                                                            

هیچ قومى مشورت نكرد مگر این كه به ‏ترقى و تكامل راه یافت . 87 - امام حسن مجتبی (ع)

به خدا پناه ببرید از این‏كه ظلم كنید و یا زیر بار ظلم بروید . 122 -
حضرت رسول (ص)

هیچ چیز مانند عدالت ، شهرها را آباد نكرده‏ است . 123 -
امام علی (ع)

وحدت مایه رحمت ، و تفرقه موجب عذاب است .  126-
حضرت رسول (ص)

کسی که بدون شایستگی (مقامش) بالا رود ، بدون جرم پایین کشیده شود . 152 - 
امام علی (ع)

هیچ نعمتى گواراتر از امنیّت نیست . 154 - 
امام علی (ع)

هیچ‌امری‌ را نپذیر ، مگر آنكه‌ خودت‌ را شایسته آن بدانی . 218 - امام حسین (ع)


برچسب ها: امام علی ، دولت ، جامعه ، حکومت ، عهدنامه مالك اشتر ، قرآن ، امنیّت ،

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.